FAQ
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Druga czy trzecia kodyfikacja krakowska (1468)? Ze studiów nad ustawodawstwem miejskim w późnym średniowieczu

Data publikacji: 02.12.2025

Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa, Tom 18 (2025), Tom 18, Zeszyt 2, s. 173-183

https://doi.org/10.4467/20844131KS.25.011.21742

Autorzy

Marcin Starzyński
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
, Polska
https://orcid.org/0000-0003-0946-2175 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Druga czy trzecia kodyfikacja krakowska (1468)? Ze studiów nad ustawodawstwem miejskim w późnym średniowieczu

Abstrakt

In this article, the author revisits the topic of codification of municipal statutes in medieval times, specifically focusing on the capital city of Cracow. This comes nearly fifty years after Witold Maisel’s last comprehensive discussion on the subject. The analysis begins with an examination of the legislative powers of the municipal council under Magdeburg law, followed by a detailed characterization of the collection of Cracow’s decrees (comprising 37 articles) dated before 1375. This collection, incorporated into the Grabowski Codex, has been erroneously referred to as the “first Cracow codification.” The correct application of this term should be reserved for two older collections from 1336 and 1342, which together contain 27 articles and were confirmed by separate royal documents. The author places particular emphasis on a paper compilation preserved in the collections of the National Archives in Cracow, which includes 76 municipal statutes. Known as the “second Cracow codification,” this compilation was organized in 1468. Its creation was linked not only to the change in the chancery administration in 1466 but also, as suggested by its content, to a planned reform of the city’s public order services at the time.

Bibliografia

Pobierz bibliografię
Źródła archiwalne

Archiwum Narodowe w Krakowie [ANK]; rkps 29/33/0.1.11/1212, 29/33/0/1.23/3580

Biblioteka Jagiellońska [BJ]; rkps 16, 248.

Źródła drukowane

Bandtkie, Joannes Vincentius, wyd. Ius Polonicum codicibus veteribus manuscriptis et editionibus quibusque collatis. Varsaviae: Societas Regiae Philomathicae Varsaviensis, 1831.

Behrend, Jacob Friedrich, wyd. Die Magdeburger Fragen. Berlin: I. Guttentag, 1865.

Ceruti, Antonio, wyd. „Liber statutorum consulum Cumanorum iusticie et negotiatorum”. W: Historiae patriae monumenta edita iussu regis Caroli Alberti, t. 16: Leges municipales, t. 2/1. Augustae Taurinorum: Tipografia Regia, 1876.

Estreicher, Stanisław, wyd. Najstarszy zbiór przywilejów i wilkierzy miasta Krakowa. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1936 (Wydawnictwa Komisji Historycznej Polskiej Akademii Umiejętności, nr 82) [NZPWK].

Heydeke, Jan. Census civitatis conscripti. Spis dochodów miasta Krakowa z 1500 roku. Ze zbiorów Archiwum Państwowego w Krakowie. Wyd. Marcin Starzyński. Kraków: Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, 2009 (Cracovienses Fontes Minores, t. 2).

Maisel, Witold, wyd. Wilkierze poznańskie. Cz. 1: Administracja i sądownictwo. Cz. 2: Handel, rzemiosło i rolnictwo. Cz. 3: Organizacja cechowa. Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, 1966, 1968–1969 (Starodawne Prawa Polskiego Pomniki, seria II: Pomniki prawa polskiego, red. Adam Vetulani, dział III: Prawo miejskie, red. Zdzisław Kaczmarczyk, t. 3/1–3).

Piekosiński, Franciszek, wyd. Kodeks dyplomatyczny miasta Krakowa 1257–1506. Cz. 1. Kraków: Akademia Umiejętności, 1879 (Monumenta Medii Aevi Historica Res Gestas Poloniae Illustrantia, t. 5) [KDMK 1].

Piekosiński, Franciszek, wyd. Kodeks dyplomatyczny miasta Krakowa 1257–1506. Cz. 2–4. Kraków: Akademia Umiejętności, 1882 (Monumenta Medii Aevi Historica Res Gestas Poloniae Illustrantia, t. 7) [KDMK 2].

Piekosiński, Franciszek, wyd. Najstarsze księgi i rachunki miasta Krakowa od r. 1300 do 1400. Cz. 1: Liber actorum, resignationum nec non ordinationum civitatis Cracovie 1300–1375. Kraków: Akademia Umiejętności, 1878 (Monumenta Medii Aevi Historica Res Gestas Poloniae Illustrantia, t. 4) [NKRK 1].

Piekosiński, Franciszek, wyd. Najstarsze księgi i rachunki miasta Krakowa od r. 1300 do 1400. Cz. 2: Registra perceptorum et distributorum civitatis Cracoviensis annorum 1390–1393, 1395–1405, nec non 1407–1410. Kraków: Akademia Umiejętności, 1878 (Monumenta Medii Aevi Historica Res Gestas Poloniae Illustrantia, t. 4) [NKRK 2].

Starzyński, Marcin, wyd. Księga radziecka krakowska 1392–1412. Warszawa–Kraków: Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2023 (Starodawne Prawa Polskiego Pomniki, seria II: Pomniki prawa polskiego, red. Waldemar Bukowski, dział III: Prawo miejskie, t. 5).

Tzschoppe, Gustav Adolf; Stenzel, Gustav Adolf, wyd. Urkundensammlung zur Geschichte des Ursprungs der Städte und der Einführung und Verbreitung deutscher Kolonisten und Rechte in Schlesien und der Ober-Laustiz. Hamburg: Friedrich Perthes, 1832.

Opracowania

Bartoszewicz, Agnieszka. Piśmienność mieszczańska w późnośredniowiecznej Polsce. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2012.

Bartoszewicz, Agnieszka. Urban Literacy in Late Medieval Poland. Turnhout: Brepols, 2017.

Ebel, Friedrich. Die Willkür. Eine Studie zu den Denkformen des teren deutschen Rechts. Göttingen: Otto Schwartz & Co., 1953.

Gönczi, Katalin. „Elemente der Magdeburger Stadtverfassung und ihr Transfer in die ostmitteleuropäische Rechtskultur”. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin — Polonia, Sectio F 72 (2017): 69–79.

Jurek, Tomasz. „Wilkierz rady miasta Wolsztyna z 1471 roku”. Roczniki Historyczne 85 (2019): 207–18.

Krzyżanowski, Stanisław, wyd. Katalog Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa. II. Kraków. Rękopisy. Nr. 1–3568. Kraków: Archiwum Aktów Dawnych, 1915 (Wydawnictwa Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa, t. 4).

Maisel, Witold. „Kodyfikacje statutów miejskich w dawnej Polsce”. Studia Źródłoznawcze 22 (1977): 152–66.

Mikuła, Maciej. Prawo miejskie magdeburskie (Ius minicipale Magdeburgense) w Polsce XIV–pocz. XVI w. Studium o ewolucji i adaptacji prawa. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2018.

Myśliwski, Grzegorz. „Leges sumptuariae w średniowiecznym Lwowie”. W: Świat średniowiecza. Studia ofiarowane Profesorowi Henrykowi Samsonowiczowi, red. Agnieszka Bartoszewicz, Grzegorz Myśliwski, Jerzy Pysiak, Paweł Żmudzki, 222–33. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2010.

Okniński, Piotr. Wehikuły pamięci. Przeszłość i władza w dawnym Krakowie (do końca XVIII w.). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2023.

Owsiński, Piotr A. „Die schlesische Mundart in Krakau — Versuch der graphematischen Analyse einer mittelalterlichen Willkür des Krakauer Stadtrates”. W: Sprachen, Literaturen und Kulturen im Kontakt. Beiträge der 25. Linguistik- und Literaturtage, Miszkolc/Ungarn, 2017, red. Erika Kegyes, Renata Kriston, Manulea Schönenberger, 75–86. Hamburg: Dr Kovač 2019 (Schriftreihe Sprache und Sprachen in Forschung und Anwendung, t. 8).

Patkaniowski, Michał. Krakowska rada miejska w średnich wiekach. Kraków: W.L. Anczyc i Spółka, 1934 (Biblioteka Krakowska, t. 82).

Patkaniowski, Michał. „Charakterystyka ustawodawstwa statutowego na tle rozwoju komuny włoskiej”. Czasopismo Prawnicze i Ekonomiczne 31 (1938): 119–75.

Starzyński, Marcin. Krakowska rada miejska w średniowieczu. Kraków: Societas Vistulana, 2010 (Maiestas, Potestas, Communitas, t. 3).

Starzyński, Marcin. „Il re, il vescovo ed il predicatore. Giovanni da Capestrano a Cracovia 1453–1454”. Archivum Franciscanum Historicum 104 (2011): 485–518.

Starzyński, Marcin. Das mittelalterliche Krakau. Der Stadtrat im Herrschaftsgefüge der polnischen Metropolie. Köln–Weimar–Wien: Böhlau, 2015 (Städteforschung, Reihe A., t. 92).

Starzyński, Marcin. „Kazimierz Jagiellończyk i Kraków. Miasto i monarcha”. W: Středověké město. Politické proměny a sociální inovaci, red. Martin Nodl, współpr. M. Antonín Malaníková, Beata Możejko, 139–46. Praha 2019 (Colloquia mediaevalia Pragensia, t. 20).

Wyrozumska, Bożena. Kancelaria miasta Krakowa w średniowieczu. Kraków: Uniwersytet Jagielloński, 1995 (Uniwersytet Jagielloński, Rozprawy habilitacyjne, t. 308).

Wyrozumski, Jerzy. Dzieje Krakowa. T. 1: Kraków do schyłku wieków średnich. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1992.

Informacje

Informacje: Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa, Tom 18 (2025), Tom 18, Zeszyt 2, s. 173-183

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski:
Druga czy trzecia kodyfikacja krakowska (1468)? Ze studiów nad ustawodawstwem miejskim w późnym średniowieczu
Angielski:
Second or Third Cracow Codification (1468)? Studies on Urban Legislation in the Late Middle Ages

Autorzy

https://orcid.org/0000-0003-0946-2175

Marcin Starzyński
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
, Polska
https://orcid.org/0000-0003-0946-2175 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Polska

Publikacja: 02.12.2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Marcin Starzyński (Autor) - 100%

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Druga czy trzecia kodyfikacja krakowska (1468)? Ze studiów nad ustawodawstwem miejskim w późnym średniowieczu

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE